09 feb 2017 | Verhaal

Unieke foto's voor Museum Vrolik

Opgetogenheid in het anatomisch museum van het AMC. Via een verre nazaat van de Vrolik-familie verwierf het een aantal bijzondere foto’s en boeken uit het bezit van anatoom Willem Vrolik en diens dochter Suzanna. Als het een beetje wil, prijken ze binnenkort in een speciale tentoonstellingskast.

Conservator Laurens de Rooy heeft er zijn blauwe handschoenen al voor aangedaan, want je kunt niet voorzichtig genoeg zijn. “Zo’n klein jaar geleden kwam er telefoontje van een mevrouw  Van der Dussen”, vertelt hij, “Haar familie was voor zover bekend de meest rechtstreekse nazaat van de Vroliks, vertelde ze, en nu had ze van haar vader het complete familiearchief geërfd.”

“Dat hele archief was ze nu aan het uitzoeken”, vertelt De Rooy, “want ze kon niet alles zelf bewaren. Een gedeelte had ze inmiddels al ondergebracht bij een militair museum, waaronder een bundeltje brieven die een ver familielid had geschreven tijdens de Slag bij Waterloo. Maar ze was ook gestuit op een aantal objecten waarvan ze vermoedde dat wij er interesse voor hadden."

Aangenaam verrast

De conservator ging op huisbezoek en werd aangenaam verrast. “Op de tafel in de woonkamer lagen de stukken klaar die met Vrolik te maken hadden en die ze ons wilde schenken .” In een zijbeuk van het Museum Vrolik opent hij een grote, platte doos, die gevuld blijkt met in vloeipapier gewikkelde objecten. Eén voor één worden ze uitgepakt. De kleinste het eerst: originele portretfoto’s van Willem Vrolik, de anatoom die na het verscheiden van zijn vader Gerardus diens complete Museum Vrolikianum erfde. “Er zijn er een paar bij waarvan we het bestaan helemaal niet kenden”, aldus De Rooy. “Deze bijvoorbeeld’, wijst hij. “Dat is de afbeelding waarnaar later het bekende schilderij van Willem Vrolik is gemaakt. Een kopie daarvan hangt hier in ons museum.”

Le chimpansee

Naast foto’s van Willem zelf zijn er onder meer afdrukjes van zijn vrouw Theodora en een van de dochters, Suzanna Jacoba. “Willem Vrolik en zijn vrouw kregen zeven kinderen, maar de meeste zijn jong overleden”, legt de conservator uit. “Suzanna was degene wiens kleindochter met een Van der Dussen trouwde.”  Al die fotografische kleinoden kreeg De Rooy cadeau en daar bleef het niet bij. Uit het vloeipapier komen ook een aantal boeken, waarvan één in folioformaat. Het betreft Recherches d’anatomie comparee sur le chimpansee, Willem Vroliks anatomische studie van de chimpansee uit 1841. Een fraaie museale aanwinst. “Niet alleen omdat het gaat om een aap die door Willem persoonlijk is ontleed, maar ook omdat we hier diverse originele onderdelen van het slachtoffer hebben staan. Waaronder het skelet.”

In de badkuip

Ook een ‘stamboekje’ van de Vroliks behoort tot de erfstukken die De Rooy mee naar het AMC mocht nemen. Benevens een fraaie publicatie over de anatomie van zeehonden, compleet met gedetailleerde afbeeldingen van het exemplaar dat Willem voor de gelegenheid onder handen nam. “Je vraagt je af hoe zoiets in z’n werk is gegaan”, peinst de conservator hardop. “Hij heeft het dier eerst een paar dagen levend bestudeerd, voordat hij het om zeep liet brengen en ontleedde. Waar hield hij het zolang?  Zou het nog in de badkuip hebben rondgezwommen?”

Schedel met snorharen
Vast staat dat de anatoom zijn zeehondenmonografie publiceerde toen hij amper 22 was. En dat ook in dit geval het uitgeplozen dier een nauwe band met Museum Vrolik heeft. De Rooy beent naar een van de vitrinekasten. “Kijk, die halve schedel met snorharen. Dat is hem.” Arme zeehond. De complete schenking van boeken en foto’s is binnenkort naar waarschijnlijk te bewonderen in een speciale ‘wisselkast’, die het museum voor tentoonstellingen wil reserveren. “We zijn er hartstikke blij mee en ik wil bezoekers graag laten meegenieten”, zegt De Rooy.